Gümrük 2.Dönem 3.Yazılı

http://bilgistok.blogspot.com.tr/

Gümrük: T.C bölgesine giren ve çıkan eşyaya, taşıt araçlarına uygulanması zorunlu mevzuat işlemlerinin gerçekleştiği yer.

“T.C gümrük bölgesi T.C topraklarını kapsar. Türkiye kara suları, iç suları ve hava sahası gümrük bölgesine dâhildir.”

Gümrükleme: Ürün veya Hizmetin gümrüklü sahalardan geçişi sırasında Devletle olan ilişki ve işlemlerin yürütülmesi hizmetine denir.

Gümrük Vergileri: Yürürlükteki hükümler çerçevesinde eşyaya uygulanacak İthalat ve İhracat vergilerinin tümünü kapsar.

Gümrük Denetimi:  Gümrük gözetimi altındaki eşyaya uygulanacak hükümlerin uygulanması sağlamak amacıyla; eşyanın muayenesi, İşletme hesaplarının defterlerini, diğer defterlerin tetkikini, nakil araçlarının kontrolünü, Bagajların ve kişilerin yanların ya da üstlerinde taşıdıkları eşyanın kontrolünün yapılması gibi işlemleri kapsar.

Gümrük Beyanı: Belirlenen usuller çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabii tutulmasıdır.

Beyan Sahibi: Kendi adına beyanda bulunan ya da adına beyanda bulunan kişiye denir.

Eşyanın Gümrüğe Sunulması:  Eşyanın gümrük idaresine getirilmesi ve usule uygun olarak Gümrük İdarelerine yapılan Bildirimdir.

Eşyanın Teslimi: Gümrük işlemleri sonrasında Gümrük idaresi tarafından ilgilisine teslimidir.

Eşyanın Menşei: Tümüyle bir ülkede üretilen ve elde edilen eşya, O ülkeye aittir. Bunlar;

1)O ülkede çıkarılan madencilik ürünleri.

2)O ülkede toplanan bitkisel ürünler.

3)O ülkede doğan ve yetiştirilen canlı hayvanlar.

4)O ülkede yetiştirilen canlı hayvanlardan elde edilen ürünler.

5) O ülkede tutulan ve avlanan balıkçılık ve avcılık ürünleri.

Eşyanın Gümrük Kıymeti: Eşyanın faturadaki satış bedelidir.

Serbest Dolaşım: Avrupa Topluluğu ile Türkiye Gümrük birliği mallarının serbest dol.

Malların Serbest Dolaşımı: Üye ülkelerin karşılıklı olarak İthalat ve İhracat vergilerini, tüm miktar kısıtlamalarını ve engelleri kaldırmasıyla gerçekleşmektedir.  3.Ülke çıkışlı ürünler tamamen veya kısmen kullanılması elde edilen veya üretilen mallar dâhil olmak üzere Toplulukta veya Türkiye de üretilen malları kapsamaktadır. Bir malın serbest dolaşımda olduğunu ATR belgesi ispatlar.

Dâhilde İşleme Rejimi:

İhraç ürünler üretmek için gerekli olan malları Dışarıdan İthal etmek ve bunu yaparken de İthalatın gümrük aşamasında, tabii aramaları ve gümrük muafiyetinde yararlanması ile İhracata teşvik sistemidir. İthalat sırasında Gümrük vergilerinde muaf tutulmasının sebebi kendi ülkesinde satmayacak olmasıdır sebebi de aynı ürünü üreten firmaları koruyup Yurt dışıyla Rekabet sağlamaktır. Bu işi yapabilmek için Dış Tic. Müş. Düzenlenen belge alınmalıdır.

Hariçte İşleme Rejimi:

Eşyayı işlemek, tamir ettirmek veya yenilemek amacıyla geçici olarak Türkiye gümrük bölgesi dışına ihraç edilmesidir. Bu ürünlere Gümrük vergilerinde tam veya kısmı muafiyet uygulanır. Bunu yapabilmek için Ekonomi Bakanlığında Hariçte İşleme İzin belgesi almalıdır. Cevher ve kıymetli taşların işlenmesi amacıyla da Maden İhracatçı birliklerinin bağlı oldukları İhracatçı birlikleri genele sekreterliklerinden Hariçte İşleme izni almak zorundadır. Hariçte işleme izninin süresi azami 12 aydır.

Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi:

Serbest Dolaşıma girmemiş eşyanın Dış alım vergilerine veya Ticaret politikası önlemlerine tabii tutulmaksızın niteliğini değiştiren işlemlerden geçirilerek elde edilen ürünlerin önceki değeri üzerinden vergilendirerek serbest Dolaşıma Sokulması işlemidir

Geçici İthalat Rejimi:

Geçici ithalat rejimi, serbest dolaşımda olmayan eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına olanak sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir.

İthalat: Yurt Dışında üretilmiş malların ülkedeki alıcılar tarafından satın alınmasıdır. Dış alımda denir. İthalat özel ya da Tüzel kişilerce ya da devlet tarafından doğrudan yapılabilir.

İTHALAT ÇEŞİTLERİ

1)Akreditif İthalat: Alıcı malın sevkinden önce bir banka aracılığıyla satıcının bulunduğu yerdeki bankası neslin de malın sevk belgesinin teslimi karşılığında ödenmek üzere kredi açtırılmasıdır.

2)Mal Karşılığı İthalat: Malın gümrüklenmesi işleminden sonra bedelini ödeyerek malın çekilmesiyle gerçekleşen İthalattır.

3)Bedelsiz İthalat: Gümrük vergisi Olmaksızın Ülkeye sokulan mallar bu ithalat şeklini oluşturur. (Özel eşyalar Hediyelik Eşyalar vb.)

4)Belge Karşılığı İthalat: Malın gelmiş olma şartı aranmaksızın malın ithalat yapılan ülkede yola çıkarılmış olduğunu gösteren belgenin bedelini ödeyerek bankadan belgelerin alınmasıyla gerçekleşen İthalattır.

5)Kredili İthalat: Bedeli daha sonra ödenmek üzere yapılan vadeli İthalattır. 

(11.10.2011)

6)Geçici Kabul:  İhraç etme amacıyla yapılan İthalattır.

7)Ankonsinyasyon: Satışın yapılması ve belirli bir vade sonunda mal bedelini transfer edilmesi şartıyla yapılan ithalattır. (11.10.2011, 11.11.2011, 11.12.2011)

İHRACAT

Bir malın yabancı ülkelere döviz karşılığı yapılan satışına denir. Ürünün;
-Yurt Dışında Pazarlanması.

-Ürünün Uluslar arası kalite standartlarına uyumu .

-Reklam ve Tanıtımının yapılması.

-Dış satımının gerçekleşmesi.

-En uygun ambalaj ve nakliye biçiminin seçilmesi.

-Dış Tic. Mevzuatlarını bilmek ve zamanın gerekli işlemlerin tamamlanması gibi çeşitli aşamalar var.

İhracatçı vergi mükellefi olup ihracat yapmasına bir engel bulunmayan gerçek ve tüzel kişidir. İhracat yapabilmesi için bir takım belgeler onaylatılması gerekir bunları da TOBB ‘un yetkili odaları yapmaktadır. İstanbul Ticaret odası gibi..

Bir Satışın İhracat Sayılabilmesi için gereken Özellikler:

-Satışların Yabancı bir Ülkeye Yapılması.

-Alışverişte bir Yabancı Paranın söz konusu Olması.

-Malların Taşınması.

-İhracat desteklerinden yararlanabilmek için gerekli koşullara uyumun olması.

-Malların sigortalamak, Ödemelerde Bankacılık sisteminin Devreye sokmak.

-Gümrük vergisi, KDV ve varsa başka belgeler İthal işlemleri için Hazırlanmış olmalıdır.

İHRACAT ÇEŞİTLERİ

1)Kayda Bağlı İhracat: Bazı malların taşıdığı stratejik önem, Uluslar arası anlaşmalar ve Türkiye’nin yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiğini takip etmek ve Türk Firmalarının Ticari menfaatlerini korumak amacıyla İthalatın kayıt altına alınmasına denir. (1Yılda en fazla Türkiye de 10.000 Çin kalemi Kayıt altına alınacaktır bu sayı 15.000 olamaz ve diğer firmalardan korunmuş olur.)

2)Özelliği Olan İhracat:Takasa Yoluyla İhracat, (Irak’ın petrolüyle T.C Teknolojisi) Ticari Kiralama Yoluyla İhracat (Denizde Petrol arama Platformumuz olmadığı için ABD kiralayabiliriz)ve Bedelsiz İhracat (Numune) gibi İhracat çeşitlerini kapsar.

3)Özelliği Olmayan İhracat: Özelliği olmayan ve Kayda Bağlı Olmayan İhracattır.

İhracı Ön İzne Bağlı Olan Ürünler: Bazı Malların İhracı İlgili Kurumların Ön İznine bağlıdır. Bunlar:

-Harp, Silah ve Mühimmatın Savun Bakanlığından. (Spor ve Av Tüfekleri Hariç)

-Afyon ve Haşhaş kellesi Sağlık bakanlığından.

-Uyuşturucu maddeleri Sağlık Bakanlığından

-Tehlikeli atıklar çevre Bakanlığından

-Yaban domuzu, Kurt, Çakal, Tilki, Sansar, Porsuk ile Yılanlar, Kaplumbağa ve kertenkelenin canlı ve cansız halde elde edilen mamul ve konfeksiyon malzemeleri için Orman Bakanlığından.

-Gübreler (Kimyevi hariç) Tarım ve Köy işleri Bakanlığından

-Tohumlar (Orman ağacı Tohumları Hariç) Tarım ve Köy İşleri Bakanlığından.

-Su Ürünlerinden Avlanması yasak olan cins ve nitelikli canlılar Tarım ve Köy işleri Bakanlığından.

-Yem Kanunu Kapsamına giren Yemler Tarım ve Köy işleri Bakanlığından.

-Zirai Mücadele İlaç ve Aletleri Tarım ve Köy İşleri Bakanlığından.

-Veteriner İlaçları Tarım ve Köy İşleri Bakanlığından.

-İhracat amacıyla doğadan elde edilen kontenjanla sınırlandırılan doğal çiçek tohumları TKİB.

-Damızlık büyük ve küçükbaş hayvanlar için Tarım ve köy İşleri Bakanlığından.

-Şeker için Türkiye Şeker Fabrikası Genel Müdürlüğünden.

 

İHRACI YASAK MALLAR

-Kültür ve Tabiat Varlıkları.

-Hint Keneviri.

-Tütün tohumu ve Fidesi.

-Tiftik Keçisi.

-İhracı izne bağlı mallar listesinde yer alan ürünler hariç, bütün av ve yaban hayvanları.

-Ceviz, dut, Kiraz, Armut, Erik, Porsuk, Diş Budak, Karaağacı ve Ihlamur adlı ağaç türlerinin kütük, Tomruk, Kereste, Kalasa ve Taşlak olarak ihracı.

-Ozon tabakasının korunmasına dair Viyana sözleşmesi ile bu sözleşmeye ait protokoller ve değişiklikler kapsamındaki ihracat.

-İhracatı yasak olan Doğal çiçek Soğanları

-Sığla.          -Datça Hurması.

-Yalankoz.  -Zeytin, İncir, Fındık, Antep Fıstığı, Asma Fidanları.

İTHALATTA KULLANILAN BELGELER

1)Konşimento: Malzemenin Özelliklerini belirten ve Taşıyıcı firma tarafından verilen yükleme senedidir. (Uluslar arası Taşıma Belgesidir.)

a)Deniz Konşimentosu: Geminin Kaptanına, Taşıma belgesi olarak verilen Belgedir. Konşimentoda Aşağıdaki Maddeler Bulunur;

-Taşıyıcının Adı, Soyadı varsa Ticaret Unvanı.

-Kaptanın Adı ve Soy Adı.

-Geminin Adı ve Tabiiyeti.

-Yükletenin Adı, Soy Adı varsa Ticaret Unvanı.

-Alıcının Adı, Soy Adı varsa Ticaret Unvanı.

-Yükleme Limanı.

-Boşaltma Limanı ve buna dair talimat alınacak yer.

-Gemiye yüklenen veya taşınmak üzere teslim alınan malların cinsi, ölçüsü, sayı ve tartısı, markaları ve dıştan belli olan hal ve görünüşü.

-Navluna ait şartlar. (Uluslar arası taşıma nakliye bedeli)

b)Kara Konşimentosu: Konşimento yerine Düzenlenen belgeye yük senedi (CML) denir. CML de aşağıdaki bilgiler bulunur;

-Alıcının Adı, Soyadı varsa Ticaret Unvanı eşyanın gönderileceği yerin adresi.

-Taşınacak eşyanın cinsi, ağırlığı veya adedi, paket halinde ise paketlere yazılı numaraları işaretleri ambalajın şekli ve niteliği.

-Gönderenin Adı, Soy Adı, varsa Ticaret Unvanı ve Adresi.

-Taşıyıcının Adı, Soy Adı, Ticaret unvanı ve adresi.

-Taşıma Ücreti ve ücret ödenmiş ise bu husus.

-Taşımanın yapılacağı zaman taraflar arasında kararlaştırılan diğer hususlar.

-Taşımanın Yapılacağı Zaman.

c)Hava Konşimentosu: Hava taşımalarında aynı anlamda bilgileri kapsayan konşimento şekline denir.

d)Tren Konşimentosu:

Demir yollarıyla yapılan taşımlarda benzeri bilgileri içeren CIM ve CIVbelgeleri gibi Uluslar arası kabul görmüş taşıma belgeleri kullanılır.

2)Fatura: Alıcı ile satıcı arasındaki ticareti sağlayan Resmi bir Belgedir. Faturada Başlıca Yazılanlar;

-Faturanın Düzenleme yeri, tarihi, sayısı.

-Kesin satışlarda firmanın, diğer hallerde ise satıcı veya eşyayı gönderen firmanın adı ve adresi.

-Eşyayı satın alanın Adı ve Adresi.

-Ödeme şartları.

-Satış bedeli ve Teslim şartı (CIF-FOB)

-Eşyanın cinsi satış birimine göre miktarı. (Km,Kg,Adet,M,Düzine)

-Eşyanın birim fiyatı. (1m, 1Kg, 1Adetin fiyatı)

-Eşyanın Bulunduğu kapların cinsi, markası, numarası ve âdeti.

-Eşyanın teslim ve bedelinin ödeme yeri.

-Eşyanın gönderilme şekli gibi hususları içeren belgeler.

3) AYRINTILI FATURA:

Ayrıntılı fatura vergiye tabii olup birden fazla kap içinde gelen çeşitli cinsteki mal ve kıymetli olan eşyaları, ne miktarda bulunduklarını gösteren Satıcı veya Gönderici tarafından düzenlenen belgedir. Ayrıntılı faturayı diğer faturalardan ayıran en önemli özellik Ürünle ilgili Konteynır numarasının yer alıyor olmasıdır.

4) ÇEKİ LİSTESİ:

Çeki Listesi eşyanın çeşitli cins ve ağırlıktaki kaplara konulması halinde her kapta ne miktarda eşya bulunduğunu esas olarak daralı ve net ağırlıklarını adet ve hacim gibi ölçülerle göstermek için düzenlenen belgedir.Çeki Listesi satıcı veya gönderici tarafından faturayla birlikte düzenleneceği gibi beyan sahibi tarafından da düzenlenebilir.

 

5) SİGORTA POLİÇESİ:

Eşyanın serbest dolaşıma girişinde teslim şekline göre hazırlanan belgedir. İki türlü sigorta poliçesi düzenlenir:

-Tam Ziya: Gümrük için düzenlenir. Bu sigortadan yaralanabilmek için malzemelerin tamamının hasar görmüş olması lazım.

-Oll Risk: Malzemenin herhangi bir kısmının hasar görmesi durumunda yararlanılır.

Hiçbir sigorta poliçesi yüklemeden sonra düzenlenemez. Bir malzemeye sigorta belgesi düzenlemek zorunlu değildir. Düzenlenmediği durumda malzeme kıymetinin %3’ü sigortaya tabii tutulur.

6) NAVLUN FATURA:

Eşyanın serbest dolaşıma girişinde teslim şekline göre hazırlanır. İki ülke arasındaki malzemeyi araçta taşıma faturasıdır. Nakliye tarafından İthalatçıya kesilir. Navlun fiyatının tespit edilememesi durumunda gümrükçe malzeme kıymetinin %10’u Navlun olarak alınır.

 

7) KIYMET BİLDİRİM FORMU:

Vergiye esas olan kıymetin, gümrüğe beyan ve tahüt edildiğini gösteren belgedir. İthalatçı tarafından hazırlanıp gümrük idaresine teslim edilir. Uluslar arası geçerlilik kıymeti yoktur.

8 ) ATR BELGESİ:

Malzemenin tam veya kısmi muafiyetini sağlayan serbest dolaşım belgesidir. İhracatçı tarafından düzenlenip gümrük idaresine vize edilen belgedir. 4 ay geçerlilik süresi vardır.

9) EUR-1 BELGESİ:

Menşei ürünlerin anlaşma hükümlerinden yararlanabilmesini sağlamak üzere Gümrük idarelerince düzenlenip vize edilen menşei ispat belgesidir. 4 ay geçerlilik süresi vardır.

EFTA ÜLKELERİ:

1)İsviçre

2)Norveç

3)İzlanda

4)Liechtenstein

 

İKİLİ ANLAŞMA ÜLKELERİ:

1)İsrail

2)Romanya

3)Bulgaristan

4)Makedonya   

10) FORM-A BELGESİ:

Aramızda anlaşma olan ülkeler tarafından düzenlen özel menşei ispat belgesidir. Bu belgeyle malzeme gümrük vergisinden kısmen veya tamamen muaf tutulur. 6 ay geçerlilik süresi vardır.

 

11) BANKA DEKONTU (Transfer Bildirim Formu):

Malzemenin kıymetinin yurt dışındaki ihracatçı ülkeye gönderildiğini ispat eden belgedir. İhracatçı parayı alır, İthalatçı dekontu kullanır.

12)Menşei Şahadetnamesi:

Kotalı işlemlerde aranan malzemenin üretildiği ülkeyi teşvik eden belgedir.

Örneğin: Şeker üreten çiftçi kendi ülkesine yetecek kadar şekeri üretip fazlası bile kaldığında. Bu fazlalığı ucuza Avrupa’ya satmak isterse oradaki aynı kuruluşlarda düşük fiyata sattığı için oradaki kuruluşlar zarar göreceğinden dolayı kota konulmuştur.

NOT:“Forma Belgesi Aramızda, Menşei Şahadetnamesi Her yerde, EUR-1 Belgesi Kendi ülkemiz ve EFTA ülkeleriyle yapılır.”

13) İMALATÇI BELGESİ:

Antidampik vergili işlemlerde malzemenin üretildiği firmayı teşvik eden belgedir. Malzemenin dampik oranını İthalatçı firma belirler.

AntiDampik: İç pazarlara oranla İhracatçı pazarlarında malları daha ucuza satılmasını önlemek amacıyla hükümet tarafından İthalat da aldığı kısıtlama…

Dampik: İthal edilen malın ithal edildiği ülkeden maal oluş fiyatından daha ucuza satılmasıdır.

14) KOTA BELGESİ:

Hazine ve Dış Tic. Müş. Verilen miktar kısıtlaması belgesidir. Kota çift taraflı ve tek taraflı olarak ikiye ayrılır:

Tek taraflı kotalarda Türkiye’nin AB ile birlikte yıllık ithal-ihraç miktarını belirleyip kota işlemini uygulamasıdır. Çift Taraflı Kotalarda ise Türkiye Yurt Dışından gelen ihraç lisansına göre kota dağılımı yapar.

15) GÖSTEİM BELGESİ:

Üye olduğumuz gümrük birliğine karşı iç piyasa dengelerinin sağlayabilmek amacıyla AB’ den bağımsız olarak uyguladığımız kısıtlamalardır. Fiyat dengesini korumak, Yurt içine kalitesiz ucuz malları göndermemek ve TSE-Radyasyon Belgesi İstemek gibi…

16) SATIŞ BELGESİ:

Brüksel kıymet kodu anlaşması gereğince malzemenin kıymetini doğrulayan satış sözleşmesi belgesidir. Mutlak suretle konsolosluk takstikli olmalıdır. Bu belgeye yaşanılan sorun karşısında Avrupa Mahkemelerin de hakkını arayabiliyorsun.

17) İHRACAT BEYANNAMESİ:

Bürüksel kıymet kodu anlaşması gereğince malzemenin kıymetini doğrulayan, malzemenin Türkiye’ye ihracatında kullanılan belgedir. Mutlak suretle konsolosluk takstikli olmalıdır.

 

18) ELYAF DETAY BEYANI:

a) Dokuma kumaş elyaf detay beyanı:

Dokuma kumaşlarda serbest dolaşıma kesin giriş yapılan malzemelerle ilgili yurt dışındaki üretici firma tarafından malzemelerin kıymetinin doğruluğunu kanıtlamak için düzenlenir. (Satıcı Düzenler.)

b) Örme kumaş elyaf detay beyanı:

Örme Kumaşlarda serbest dolaşıma kesin giriş yapılan malzemelerle ilgili yurt dışındaki üretici firma tarafından malzemelerin kıymetinin doğruluğunu kanıtlamak için düzenlenir. (Satıcı Düzenler.)

19) KONTROL BELGESİ:

Özellikle arz eden malzemeler de (Gıda, Hayvan ve İnsan sağlığı, Çevre Sağlığı gibi) malzemenin kontrolünün yapılması amacıyla düzenlenen belgedir. Bu belgeyi çıkarmak için istenen evraklar:

-Proforma Fatura

-Sağlık veya Bitki Sertifikası

-İçerik Belgesi

-Analiz sertifikası

 

20) BAKIM ONARIM SERVİS YETERLİLİK BELGESİ (Garanti Belgesi):

Özellik arz eden malzemelerde (TV,Video,saat vb.) tescil öncesi ibraz edilen belgedir.

21) İŞÇİ SAĞLIĞI BELGESİ:

Özellik arz eden malzemelerde (Plastik Ham maddesi) Eşyanın çözelti halinde olması durumunda tescilden önce gümrüğe sunulan evraktır.

22) TELEKAMÜNİSYON BELGESİ:

Özellik arz eden malzemelerde (Telefon, Çağrı Cihazı, Radyo kontrolü cihazları vb.) Tescilden önce gümrüğe sunulan evraktır.

23) ATOM BELGESİ:

Özellik arz eden malzemelerde (Radyo aktif malzemeler gibi) Tescilden sonragümrüğe sunulan evraktır. Örneğin: Baz istasyonu geliyor, buna bakılıyor radyoaktif yayıyor mu ona göre sokuyorlar sonrasında da bas istasyonu kurulduktan sonrada bakıyorlar.

Serkan hoca’nın verdiği belgelerin özellikleri:

1)Gümrük İş Emri:

Bu belgeyi isteyen hazırlar istemeyen hazırlamaz. Yapılacak iş hakkında ön bilgi vermektedir. Firma gönderir, Yasal yükümlülüğü yoktur, gümrüğe verilmez. Müşteri düzenler. İşlem tutarı, kuruşu kuruşuna yazılır yuvarlama kesinlik yapılmaz. Taşıt aracı kısmında; Aracımız gemi olduğunda adını, Tır olduğunda plakasını, hava veya demir yolu olsaydı konşimento numarası yazılır. G.T.İ.P : 12 haneli Tarife numarasıdır. Ürünün kimliğidir. Gümrük beyannamesine girilir. Konteyner adedi kısmı: 40’lık ve 20’lik vardır. 40=Tırla | 20= Kamyonla malın taşınacağını ifade eder. 4*40 4 tane tır çağrılacağını ifade eder. Belgenin cinsi kısmında: Gönderilen belgelerin sayısıyla ve asıl mı fotokopi mi olup olmadığını kontrol edersiniz. Nakliyeci firma kısmındaki adı da 8 numaradaki Konşimentodan bakarsınız.

Ordino nedir: Konşimentoların arkasındaki ufak yazıların olduğu kısımdır. Burada anlaşmayla ilgili, Firma ve Pul kaşesi vurulduktan sonra yetkiliye imzalatılır sonra taşıyıcı tarafından para ödenmişse striker yapıştırılır. Para sonradan alıcı tarafından ödenecekse Taşıyıcıda strikerı o zaman yapıştırır.

Not: Gemilerin geliş tarihine “ETA” denmektedir. Bir geminin geliş tarihini en sağlam şekilde öğrenmek için Konşimento ya da konteyner numarası sorulur.

2)Alındı Belgesi:

Gümrükte gelinen son aşamadır. Malınız vergisini ödüyorsunuz ve verginin ödendiğine dair gümrükten bu belgeyi alıyorsunuz. Yasal yükümlülüğü vardır.GÜM KART, Kredi kartı gibidir. Vergi aşamasında bu kartınız varsa hemen buradan para çekilerek işlemler kısalır.    

3)Transfer Bildirim Formu:

Firma tarafından gönderilir. Yurt dışındaki satıcıya mal bedelinin ödendiğini gösterir. Yasal yükümlülüğü vardır. Müşteri tarafından düzenlenir.Faturadaki tutarla karşılaştırılır kuruşu kuruşuna aynı olmalıdır ve Döviz cinsi $ ise $ olmalıdır.

4)Liman Hizmetleri Faturası:

Gümrük işlemleriniz bittikten sonra malınız olduğu yere (Liman, Hava alanı, Antrepo) gidip Ardiye paranızı ödeyerek malınız alıyor ve müşterinin deposuna gönderiyorsunuz. Malın kaldığı kadar süre içinde oluşan masrafları içermektedir. Terminal: Tahliye masrafını gösterir.

5)Fatura:

Göndericiye ait bilgiler en üst tarafta yer almaktadır. Invoıce no (Fatura numarası): 3 ayrı fatura vardır bunların 3’de farklı tarihlerde kesilmiş, hepsi aynı tarihte de kesilebilir. Ancak Fatura numaraları aynı olamaz.3 Faturada da Göndericiye, Alıcıya ait bilgiler ve adres bilgileri aynı olmalıdır. Firma tarafından gönderilir. Yasal Yükümlülüğü vardır. Mal faturasıdır.

Faturalardaki toplam değerler tekrar kontrol yapılmalı yanlışlık çıkarsa fatura iptal edilmelidir.

6)Gümrük Beyannamesi:

En önemli belgedir. Faturaya bakılarak doldurulur.

İzmir Gümrük müdürlüğü altındaki yazı 0935D300IM51082

IM: İthalatın kodudur. 051082 Tescil numarasıdır.

3 Formlar: Beyannamenin kaç sayfadan oluştuğunu gösterir.

5 Kalem sayısı: Kaç çeşit mal olduğunu gösteriri.

6 Kap adedi: Ordinoda kesin olarak yazılmaktadır. Ordino olmadan beyanname doldurulamaz.

7 Referans numarası: Firma numarasıdır.

10 sevk ülkesi: 052 Türkiye’nin kodu.

11 Ticaret yapılan ülkenin kodu: 008 İngiltere’nin kodu.

15 çıkış ülke kodu: 030 İsveç

18: Geminin adıdır. Konşimentoya bakılarak tescil edilir.

20 teslim şekli: Faturaya bakılarak yazılır. CPT: Navlun bedeli ödenmiş olarak teslim.

21: Sınırda mallar hangi taşıtla geçilecekse o aracın adı yazılır.

22: Faturaya bakılarak kontrol edilir.

25: 10 Deniz yolu taşımacılığının numarasıdır.

27: Boşaltma yeri buda konşimentoya bakılarak tescil edilir.

28: Peşin Ödeme şeklinin kodu 2’dir 2=Peşin ödemedir.

33 Eşya kodu: Tarife numarasıdır girildiğinde ürünün bilgisi çıkar.

Malların hangi ülkeden çıktığını konşimentoya bakarak anlarız.

37 Rejim: Kesin İthalatın kodudur.

35 ve 38: Forma belgesine bakılarak doldurulur.

40: Ordinoya bakılarak yazılır

Beyannamenin ilk aşaması “Ön Onaydır” İkinci aşaması da “Tescildir.”

Gümrükçü tarafından doldurulur. Tescilden sonra gümrüğe verilir.

7)Kıymet Bildirim Formu:

Gümrükçü tarafından doldurulur. Beyannamenin altından gümrüğe verilir.

8)Konşimento:

Firma tarafından gönderilir. Nakliyeci düzenler. Bu belgeyle Ordino alınır ve gümrüğe verilir.

9)Sigorta:

Firma tarafından gönderilir. Gümrüğe sunulur.

Not: Gümrüğe sunulan belgeler şunlardır;

Transfer Bildirim formu (3),

Fatura (5),

Gümrük beyannamesi (6),

Kıymet Bildirim Formu (7),

Konşimento (8),

Sigorta (9)

İHRACATTA KULLANILAN BELGELER

-Konşimento

-Sigorta poliçesi

-Ticari faturalar

-Proforma fatura

-Orijinal fatura

-Navlun fatura

-Menşei şahadetnamesi

-Çeki listesi

-ATR belgesi

-EUR-1 belgesi

-Sağlık sertifikası

-Analiz raporu: Tahlil gerektiren özellikle gıda ve kimyasal maddelerde gerekli olabilmektedir. Genelde üniversitelerin ilgili bölümlerince hazırlanmaktadır.

-Koli müfredat listesi: Koliye ait fatura sığmayacak kadar kapsamlı bilgiler bu listeye yazılmaktadır. Gümrüklerce ve hasar halinde sigorta şirketlerince talep edilmektedir.

GÜMRÜKLERDE TESÇİL SONRASI HAT ÇEŞİTLERİ

Kırmızı Hat: Tescil işleminden sonra çıkan hat kırmızı ise muane memuru tarafından malların ve evrakların kontrolü yapılır.

Sarı Hat: Tescil işleminden sonra çıkan hat sarı ise muane memuru tarafından evrakların kontrolü yapılır.

Mavi Hat: Tescil işleminden sonra çıkan hat mavi ise evrakların sonradan kontrol edilmesi söz konusudur. İşlemler sırasında evraklar eksik olsa dahi işlemler durmaz, sonradan tamamlanmak üzere devam eder. Eğer mavi hat sahibi firma 3 kez evrakların sonradan tamamlayıp gümrük idaresine vermez ise ve 3 kez ceza yerse mavi hat belgesi iptal olur. (2 Yıl Sürelidir.)              

Taşıtların Türkiye Gümrük Bölgesine Girişi ve Çıkışı

Türkiye gümrük bölgelerine giriş ve çıkış gümrük kapılarından yapılır. Türkiye gümrük bölgesi giriş noktalarındaki gümrük kapılarıyla içerde bulunan gümrük kapıları arasındaki belirli yolların izlenmesi zorunludur. Gümrük giriş çıkış kapıları, Hava alanı gümrük bölgeleri, Liman gümrük bölgeleri ve tüm yollar Müsteşarlıkça belirlenir.

Türkiye gümrük bölgesine gelen araçların uyması gereken kurallar

1)Karayolu ile Türkiye gümrük bölgesine gelen taşıtların denetimi bitmeden veya gümrük idaresinin izni olmadan taşıtlardan yük veya yolcu alınıp verilemez ve taşıtlar yollarına devam edemez. Trenler vagon alıp ya da vagonlarda değişiklik yapamaz.

2)Karayolu ya da demiryolu ile ancak sınırdaki yetkili gümrük idaresine eşya getirilebilir. Yetkili gümrük idaresine götürülen eşya geri çevrilir.

3)Türkiye gümrük bölgesine yürütülerek getirilen hayvanlar sadece sağlık kontrolü yapan gümrük kapılarından girer.  

4)Türkiye gümrük bölgesi dışındaki limanlardan gelen gemiler gümrük bölgesine girmelerinden itibaren Gümrük denetimi dışında gidecekleri limana kadar varış noktalarını değiştiremez, yolda duramaz ve farklı yerlere yaşanamaz. Gümrük memurları geminin yükünü ve bunlara ait tüm defter, belge ve kayıtları denetlemeye gerektiğinde ambarları ve eşya bulunan diğer yerleri mühür altına almakla yetkilidir.

NOT: Yabancı limanlardan gelen veya yurt içinden gidecek olan gemiler geliş ve gidişlerinden en az 3 saat önce ilgili gümrük idaresine bilgi vermek zorundadır.

EŞYA’NIN GÜMRÜĞE SUNULMASI ve ÖZET BEYAN VERİLMESİ

Türkiye gümrük bölgesine giriş yapan eşya gümrüğe sunulur. Eşyayla ilgili ilk iş günü mesai bitimine kadar ilgili gümrük idaresine bir özet beyan verilir. Özet beyan yerine geçen konşimento, CMR, TIR karnesi, CİM veya CİV eşya gümrüğe sunulabilir. Özet beyan eşyayı Türkiye getiren  ya da firma temsilcisi tarafından gümrüğe sunulur.

NOT: Türkiye gümrük bölgesine boş gelen araçlar özet beyan vermek durumunda değildir. Bu durumlarını bir form ile gümrük idaresine bildirmeleri yeterlidir.

EŞYA’NIN BOŞATILMASI

Yurt dışından gelen eşya taşıt araçları, gümrük idarelerinin belirledikleri yerlere boşatabilirler. Gümrük idaresine özet beyan ya da yerine geçen evrakları vermeden taşıtlardan yükler boşatılamaz. Ancak eşyanın acilen boşatılmasını gerektiren tehlike durumunda bu izin aranmaz ve en yakın gümrük idaresine derhal haber verilir. Gümrük idareleri gerektiğinde eşyanın boşatılmasını veya kapların açılmasını isteyebilir…

SERBEST BÖLGE İŞLEMLERİ

Serbest bölgeler gümrük bölgesi dışında kalan Ülkede geçerli mali, ticari ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı sanayi ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı yerler olarak tanımlanır. Serbest bölgeler için sanayi ve ticari faaliyetlerde daha geniş teşvikler tanınmaktadır. Ülkemizde temel olarak ihracata dayalı yatırım ve üretimi teşvik etmek amacıyla

Akdeniz kıyısında; Mersin, Antalya ve Adana (Yumurtalık) serbest bölgeleri…

Ege bölgesinde; İzmir ve Denizli deri serbest bölgeleri…

Marmara bölgesinde; İstanbul Atatürk Hava Alanı, İstanbul deri ve endüstri, İst. Trakya, Avrupa, Kocaeli, TÜBİTAK teknoloji ve Bursa serbest bölgeleri…

Karadeniz kıyısında; Trabzon, Rize ve Samsun serbest bölgeleri…

Güneydoğu And. ; Mardin ve Gaziantep serbest bölgeleri…

Doğu Anadolu; Erzurum serbest bölgesi…

İç Anadolu; Kayseri serbest bölgesi faaliyete geçmiştir.

SERBEST BÖLGELERİN KURULUŞ AMAÇLARI

1)Serbest bölgelerde dış ticareti ve sermaye yatırımlarını artırmak. (TOYOTA veya RENAULT gibi şirketlerin bu bölgeler de fabrikalarını açması örnek verilebilir.)

2)Yerli üreticilerin dünya piyasalarındaki fiyattan girdi temin etmelerini sağlyarak uluslar arası rekabet güçlerine katkıda bulunmak

3)İhracata dönük sanayilerin gelişmesini teşvik ederek ihracatı artırmak, döviz girişini artırmak.

4)Yeni iş imkânlarıyla istihdam sorununa yardımcı olmak

5)Gelişmiş üretim ve yönetim tekniklerini yurt dışından ülkeye getirilmesiyle ekonomik standartları yükseltmek amacıyla kurulur.

SERBEST BÖLGELERİN ÜLKE EKONOMİSİNE KATKILARI   

1)Serbest bölgedeki üretim faaliyetlerinde kullanılmak üzere iç pazardan ihrac edilen ham madde, yarı işlenmiş mamul ve mamul mallarla ülke üretiminin artmasına katkıda bulunur.

2)Sağladıkları avantajlarla ülke ihracatını ve döviz girdisini artırır.

3)İthal girdi kullanarak üretim yapan yerli firmalara gümrük vergisiz ve KDV’siz mal giriş imkânı sağlayarak yurt dışındaki rakiplerle aynı şartlarda üretim yapma olanağı yaratır.

4)Ülkede kullanılması düşünülen yeni ticari ve ekonomik politikaların denenebilmesini temin eder.

5)Yabancı sermayeli firmaların risk faktörünün düşük karlığın yüksek olduğu serbest bölge yatırımlarını teşvik eder. Böylece ülkeye yeni teknolojik gelişmelerin girmesini hızlandırır.

6)Serbest bölgeler yarattığı doğrudan istihdamın yanında bölgedeki üretim ve ticari faaliyetlerle ülke içindeki diğer faaliyetlere etki ederek dolaylı istihdamı sağlar.

7)Büyük partiler halinde serbest bölgelere getirilen malların gerektiğinde küçük partiler halinde ülkeye ithal edilmesini sağlayarak üretim maliyetlerini düşürür.

8 )Dünya standartlarındaki alt ve üst yapıları, asgari düzeyde tutulan bürokrasi ve kırtasiyecilik uygulamaları ile ülke ekonomisinin vitrini durumunda olup aynı zamanda dünya ekonomisinde baş gösteren genel eğilimlerin ilk yansıdığı yerler olması bakımından ülkemiz ekonomi politikalarının belirlenmesinde yol gösterici işlev görür.                            

USULSÜZLÜK ve CEZALAR

Gümrük yönetmeliği gereğince ithalatın veya ihracatın kural dışı yapılması sonucu; İthalata konu olması halinde CIV değerinin İhracata konu olması halinde ise FOB değerinin onda biri oranında para cezası uygulanır. Beklenmeyen durumlarda gümrük kapıları dışından Türkiye bölgesine girenler en yakındaki idareye hal ve mahalden bildirmek zorundadır.

USULSÜZLÜK HALLERİ AŞAĞIDAKİ HALLERDE UYGULANIR

1)Gümrük idarelerince verilen kararlara dayanak oluşturan belge ve bilgilerin ilgli kişiler tarafından yanlış olarak verilmesi…

2)Vergi kaybı doğurmamasına karşın birbirleriyle ilişkisi bulunan kişiler arasında bir satış işlemi olması ve bu ilişkinin beyan edilmemesi…

3)Yabancı limanlardan gelen veya Türkiye gümrük bölgesinden yabancı limanlara giden gemilerin geliş ve gidişlerinden en az 3 saat önce sahipleri veya acenteleri tarafından gümrük idaresine bilgi verilmemesi…

4)Gümrüğe sunulan eşya için ilk iş günü mesai bitimine kadar özet beyan veya yerine geçerli evrakların gümrük idaresine verilmemesi…

5)Türkiye gümrük bölgesinde karayolu Transit eşya taşıyan araçların gümrük müsteşarlığınca belirlenen süreleri 24 saat kadar aşması…

6)Gümrük antrepolarında gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan, kuruluşlarda aranılacak koşullar ve nitelliklerde eksiklik bulunması…

7)Gümrük antrepo rejimine tabii tutulan eşyanın antrepolara konuldukları taktirde işleticiler tarafından kayıtlara geçirilmemesi…

8 )Gümrük kontrolü altında işleme rejimi çerçevesinde Türkiye gümrük bölgesine getirilen eşyanın rejime uygun işlemlerin yerine getirilememesi…

9)Geçici olarak Türkiye gümrük bölgesinden çıkan eşyanın verilen süreyi açtıktan sonra geri getirilmesi…

10)Herhangi bir ihracat iadesinden yararlanmayan veya İhracat vergisine ve ticaret politikası önlemlerine tabii olmayan eşyanın cins, tür, miktar ve kıymetinin yanlış beyan edilmesi…

11)Serbest bölgelerde çalışan veya buralara giren ve çıkan kişilerin kanunla konulmuş kurallara uymaması…

12)Belge ve bilgilerin gümrük kontrol amacıyla 5 yıl süreyle saklanmaması…

Aşağıdaki Durumlarda Uygulanacak Ceza Miktarı 4 Katı olur:

1)Bir kişinin geçerli bir temsil yetkisi olmadığı halde başka bir kişi adına veya hesabına gümrük idarelerinde iş takip etmesi (Örnek: Uzman olmadığınız bir alanda yardıma ihtiyacınız var. Temsil işlemleri için öncelikle bir notere gidilir ve sizi temsil etmek istediğiniz firmayı belirtirsiniz. Gök Boranın, Koçun gümrük işlemlerinde temsil etmesi gibi… Bu yapılmaz ise ceza yersiniz.)

2)Karayolu taşıtlarının gümrük idaresinin izni olmadan yük veya yolcu alarak yoluna devam etmesi…

3)Gümrük idaresine özet beyan veya yerine geçen evrakların verilmeksizin taşıtlardan eşya boşaltılması ve bu belgelerden kayıtlı eşyanın cinsinin yanlış beyan edilmesi veya kapların türleri, kayıtları ve işaretlerinin Özet B. Uygun olmaması. (Örneğin: Kolide 100 adet yazıyor olmasına rağmen Özet beyanda 50 adet yazması ceza yedirir.)

4)Türkiye gümrük bölgesinde karayoluyla transit eşya taşıyan taşıtların verilen süreleri 48 saat kadar aşması…

5)Genel antrepo ve serbest bölgelere getirilen parlayıcı, patlayıcı veya bir arada bulundukları eşya için tehlikeli olan ya da korunmaları özel düzenek ve yapılara gerek gösteren eşyanın genel amaçlı eşya konulan yerlerde depolanması. (Örneğin: Patlayıcı eşyalar ile gıdaların aynı alana konulmaması gibi…)

6)Gümrük antrepolarında bulunan eşyanın gümrük idarelerinin izni olmaksızın elleçlemelere tabii tutulması…

 Aşağıdaki durumlarda uygulanacak ceza 6 katı olur:

1)Türkiye gümrük bölgesinde karayoluyla transit eşya taşıyan taşıtların verilen süreleri 72 saat kadar aşması

Aşağıdaki durumlarda uygulanacak ceza 8 katı olur:

1)Türkiye gümrük bölgesine giren gemilerin yolda durması başka gemilerle temas etmesi gümrük gözetimi yapılması için yol kesmesi veya gümrük idaresinin bulamayacağı yerlere saklanması

2)Taşıtların önceden belirlenmiş yollar dışından seyretmesi

3) Transit eşya taşıyan taşıtların verilen süreleri 72 saatten daha fazla süreyle aşması

İTİRAZLAR

Düzeltme taleplerine ilişkin kararlara, gümrük vergilerine, cezalara, idari kararlara karşı 7 gün içinde karar alan gümrük idaresinin bağlı bulunduğu gümrük başmüdürlüğüne başvurulabilinir. Kararı alan gümrük başmüdürlüğü ise 15 gün içinde gümrük müsteşarlığınca itiraz edebilir. Yapılan itirazlar gümrük başmüdürlüğünce 30 gün müsteşarlıkça ise 45 gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliği edilir.

KAÇAKÇILIK HALLERİ

1)Eşyayı gümrük işlemlerine tabii tutmaksızın Türkiye’ye ithal eden kişi 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

2)Eşyayı sahte belge kullanarak gümrük vergilerini kısmen veya tamamen ödemeksizin Türkiye’ye ithal eden kişi 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. (Faturada malların cinsinin veya tutarının yanlış yazılması, ATR)

3)Transit rejimi çerçevesinde taşınan serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı rejim hükümlerine aykırı olarak gümrük bölgesinde bırakan kişi 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. (Örneğin: Suriye’ye atık madde taşıyan eşyanın bizim ülkemizden geçerken bırakması. Güzergâhını izlememesi veya aracını (Uyuşturucu sebebiyle) terk etmesi kaçması)

4)Belli bir amaç için kullanılmak veya işlenmek üzere ülkeye geçici ithalat ve dahilde işleme rejimi çerçevesinde getirilen eşyayı sahte belge ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapan kişi 6 aydan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

5)Özel kanunlar gereğince gümrük vergilerinden kısmen veya tamamen muaf olarak ithal edilen eşyanın ithal amacı dışında; kullanımı, tahsis edilmesi, satılmasında suçlu 3 aydan 1 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. (Örneğin: Ülkeye petrol araması yapabilen gemiyi getirdik, daha sonrada başkasına devrettik.)

6)İthali kanun gereği yasak olan eşyayı ithal eden kişi fiili daha ağır bir cezayı gerektiren suç oluşturmadığı takdirde 2 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. İthali yasak eşyayı bu özelliğini bilerek satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi aynı cezayı alır. (Örneğin: Uyuşturucu ve tarihi eser bunların yurt dışından alınması yasaktır. Bunu yapan ve yataklık edenler bu cezayı alır.)

7)Antrepo veya geçici depolama yerlerindeki serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı gümrük idaresinin izni olmadan kısmen veya tamamen çıkaran veya değiştiren kişiye eşyanın gümrüklenmiş değerinin 2 katı kadar idari para cezası verilir. (Örneğin: Antrepodaki araçları, benzin varillerini gümrük idaresinin izni olmadan çıkartırsan cezayı yersin.)

8 )Geçici ithalat dâhilde işleme ve gümrük kontrolü altında işleme rejimi çerçevesinde ülkeye getirilen eşyayı gümrük işlemlerini gerçekleştirmeksizin serbest dolaşıma sokan kişiye eşyanın gümrüklenmiş değerinin 2 katı kadar idari para cezası verilir.

9)Genel düzenleyici idari işlemlerle ithali yasaklanan eşyayı ithal eden kişiye eşyanın gümrüklenmiş değerinin 4 katı kadar idari para cezası verilir. Eşyanın değersiz atık veya atık maddesi olması durumunda idari para cezası dökme halinde ton başına 20.000 TL ambalajlı ise ton başına 400 TL olarak hesaplanır. (Örneğin: Doğada zor kaybolan kimyasal maddelerden olan radyoaktif ürünün getirilmesi yasaklanmışsa ve gene de sokulmaya çalışılıyorsa cezayı yersin.)

10)İthali lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabii olan eşyayı aldatıcı işlemlerle ithal eden kişiye eşyanın gümrüklenmiş değerlinin 2 katı idari para cezası verilir. Eşyanın değersiz atık veya maddesi olması durumunda ise dökme yükte ton başına 5.000, ambalajlı ise kap başına 100tl ceza verilir.(Örneğin: Elektronik malzemelerde TSE belgesi gereklidir. Ancak eşyayı sokan kişi bunun sahtesini yapıp gümrüğe sunarsa cezayı yer.)

11)İhracı kanun gereği yasak olan eşyayı Türkiye’den ihraç eden kişi daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç işlemediyse 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. (Örneğin: Devlete ait dokümanların ya da uyuşturucu malzemelerinin satışı)

12)Genel düzenleyici idari işlemlerle ihracı yasaklanan eşyayı ihraç eden kişiye eşyanın gümrüklenmiş değerinin 2 katı kadar idari para cezası verilir. Lisan, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk ya da yeterlilik belgesine tabii olan eşyanın gümrüklenmiş değerinin yarısı kadar idari para cezası verilir. (Örneğin: Şekerin ihracatı kota nedeniyle yasaklanmasına rağmen sokarsan 2 katı idari para cezası yersin. Ancak İhracı ön izne bağlı olan örneğin tohumlar, Tarım ve köy işleri bakanlığından izin almadan sokarsan yarısı kadar ceza yersin.)

13)İhracat gerçekleşmediği halde gerçeklemiş gibi göstermek ya da gerçekleştirilen ihracata konu malın cins miktar subvansiyon (Hükümetin teşvik amacıyla yaptığı parasal yardım) veya parasal iadelerden yararlanmak suretiyle haksız çıkar sağlayan kişi bir yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. (Örneğin: Koç ingiltereye beyaz eşya satıyor devlette Koç’a vergide %18 yerine %10 alıp parasal yardım yapıyor. Ancak koç bunu devleti kandırıp satıyormuş gibi gösterirse cezayı yer.)

14)Gümrük vergileri ödenmek suretiyle ihraç edebilen eşyayı gümrük işlemlerine tabii tutmaksızın veya aldatıcı işlemlerle vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin Türkiye’den ihraç eden kişiye eşyanın gümrük vergilerinin 2 katı kadar idari para ceza verilir. (Örneğin: Telefon kaçakçılığı yapıldığında yakalandığında cezayı yersin.)

TAŞIMAYLA İLGİLİ GÜMRÜK İŞLEMLERİ

TIR KARNESİ: Kara yoluyla taşınan eşyayı yol boyunca minimum bürokratik işlem altına alan uluslar arası kara yolu taşıma belgesidir. Tır karnesi uluslar arası ticaretin kolaylaştırılmasını sağlayan gümrük transit belgesidir. Eşya tır karnesi himayesinde hareket noktasından gümrük idaresinden varış noktasındaki gümrük idaresine kadar bir prosedürün altında taşınmaktadır. Her tır karnesinin farklı referans numarası vardır. Kapsadığı sayfa sayısını göre 4-6-14-20 yaprak olmak üzere çeşitlere ayrılmıştır. (Örneğin 6 yapraklı Tır karnesi 6 Gümrük idaresi arasında kullanılmaktadır.) Tır karnesi tek bir tır taşıması için düzenlenir. Tır karneleri TOBB’un yetki odaları tarafından verilmektedir. Tır taşıma sözleşmesine imza atmayanlar Tır karnesini kullanamazlar.  

TIR KARNESİ’NİN FAYDALARI:

1)Ticareti ve taşımacılığı kolaylaştırır.

2)Sınır geçişlerindeki gecikmeleri önler. Formaliteleri azaltarak taşıma maliyetini azaltır.

3)Standart kontrollerin uygulanmasını ve standart belgelerin kullanılmasıyla geçişleri kolaylaştırır ve sonuç olara uluslar arası ticaretin gelişmesini teşvik eder.

TAŞIMA SEKTÖRÜ İÇİN FAYDALARI:

1)Eşyaların uluslar arası sınırları geçerek bir yerden başka bir yere en az müdahale ile taşınmasını sağlar.

2)Gecikmeler ve geçiş maliyetleri azalır.

3)Belgeler basitleştirilmiş ve standartlaştırılmıştır.

4)Geçiş sınırından gümrük garanti depozitosu vermeye gerek yoktur. (Her geçiş kapısında para veriyorduk, Ülkeyi terk ederken depozitoyu geri alıyorduk ancak giriş bedeli geri alınmıyordu. Bunlar tır karnesiyle ortada kalktı.)  

GÜMRÜK MAKAMLARI İÇİN FAYDALARI:

1)Sadece iyi niyetli kişilerin Tır Karnesi kullanmasına izin verilir. Buda sistemin güvenliğini artırır.

2) Eşyaların geçişlerinde muane ihtiyacını azaltır.(Sadece kırmızı hatta malların muanesi gerçekleştirilir. Transit geçişlerde mesala Bulgaristan dan Almanya’ya giden araç Türkiye’de ve diğer ülkelerde tek tek araç kontrolü yapılıyorken, tır karnesiyle bu ortadan kalktı. Muane varış gümrük idaresinde yapılmaktadır.)

3)Gümrük kontrolünü ve dokümantasyonunu kolaylaştırır. (Sadece tek tır karnesiyle işlem yapıldığından işlemler kolaylaşır. 3 Belgeyi incelemek zamanımız alır ve araç bekler ancak tek bir tır karnesi zamandan tasarruf sağlar.)

4)İthalat ve ihracat için iç gümrükleme noktalarını kullanarak gümrük personelinin daha verimli çalışma imkânını sağlar.

TIR KARNESİ KULLANMA HAKKININ İPTALİ

Aşağıdaki belirtilen hallerde; karne sahibinin kullanma hakkı iptal edilir:  

1) Karne sahibinin kendi isteğiyle sisteminden çıkmak istemesi

2) Yetkili belgesinin süresiz iptal edilmesi (bir daha sisteme geri dönemezler)

3) Karne sahibinin iflas etmesi veya yükümlüklülerinin yerine getiremeyecek şekilde mali sıkıntı içerisine düştüğünü tespit edilmesi

4) 1 yıl veya daha fazla süreyle tır karnesinin kullanılmaması

5) Kendisinin sebep olduğu bir gümrük olayının çözümünde talep edilen bilgi, belge ve teminatların sunmayarak karne sahibinin kefil kuruluşla iş birliği yapmaması.

6) Karne sahibinin sürekli veya defalarca gümrük ve vergi ihlalinde bulunduğunu tespiti veya nitelikte ihlalde bulunacağı yönde belirtilerin tespit edilmesi

7) Kefil kuruluş IRU tarafından yapılan bir karne sahibinin tır sisteminden ihraç talebinin gerekçeleriyle birlikte bildirilmesinin ve bu gerekçelerden karne sahibinin ihraç sistemine konu ihlalin tır karnesi kullanma hakkının iptalini gerektirecek nitelikte olduğunu anlaşılması

8 ) Herhangi bir sözleşmeye taraf ülke idaresi tarafından karne sahibinin sisteminden ihraç edildiğinin gerekçeleriyle birlikte bildirilmesi ve bu gerekçelerden karne sahibinin ihraç işlemine konu ihlalinin tır karnesi kullanma hakkının iptali gerektirecek nitelikte olduğunun anlaşılması.

9) Karne sahibinin tır karnesini gümrük müsteşarlığı tarafından doğrudan iptal edilmesi.

TIR İŞLEMLERİ YAPMAYA YETKİLİ ODALAR

-Antakya Ticaret ve Sanayi Odası

-Bolu………………………………………

-Bursa……………………………………..

-Mersin………………….

-Trabzon………………..

-Ankara Ticaret Odası

-Gaziantep…………………………

-İstanbul Ticaret Odası…………….

-İzmir……………….

-Kayseri…………………

-Konya…………………

ATA KARNESİ:

ATA Karneleri Uluslar arası ATA sözleşmesi ve eşyanın yurt dışına çıkarılma amacına göre farklılık gösteren ek sözleşmeler kapsamında taraf ülkeler arasında başka herhangi bir belgeye gerek duymaksızın eşyanın geçici olarak ithalat ve ihracatını sağlayan gümrük belgesidir. Bir ATA Karnesiyle gelen tüm eşyalar için ithalat işlemi sırasında ne gümrüklerce ne de ithalatçı tarafından başka bir işlem yapılmaz. ATA Karnesi eşyanın gerek ithalatında gerekse yeniden ihracatında gümrüklerden geçiş süresinin kısaltılmasını sağlar. ATA Karnesi sahiplerine, geçerlilik süresi devam ederken (Bu süre Karne düzenleme tarihinden itibaren 1 Yıl’dır.) birden fazla sözleşmeye taraf ülkeye geçici ithalat yapma olanağı sunar. ATA Karnesi Tic. Odasından alınır.

ATA KARNESİ’NİN KULLANIM AMAÇLARI:        

-Sergi, fuar, toplantı vb. etkinliklerde tesir edilecek veya kullanılacak eşyalar için.

-Mesleki malzemeler için.

-Konteynır, palet, ambalaj, numuneler ve ticari bir işlemle ilgili olarak ithal edilen -diğer eşyalar için.

-İmalat amacıyla ithal edilen eşyalar için.

-Eğitsel, bilimsel veya kültürel amaçlarla ithal edilen eşyalar için

-Yolcu eşyası ve sportif amaçlarla ithal edilen eşyalar için.

-Turistlik tanıtım malzemeleri için.

-Sınır ticareti kapsamında ithal edilen eşyalar için.

-İnsani amaçlarla ithal edilen eşyalar için.

-Hayvanlara ilişkin eşyalar için.

ATA KARNESİ KULLANICISI’NIN UYMASI GEREKEN KURALLAR:

1)ATA Karnesi kapsamında ithal edilen mallar satılamaz. (Satılırsa, uygun gümrük vergisi bedelleri ve ATA Karnesi ile gittiği için ödenmesi gereken cezaları öder.)

2)Malların geri ihracı için yabancı gümrük tarafından belirlenen süre karnesini geçmez.

3)Malların geri ihracı için yabancı gümrük tarafından belirlenen sürede malları geri ihraç edilmesi şartı.

4)ATA Karnesi sahibi malların ithal edildiği ülke gümrük kurallarına uymak zorundadır.

5)Ziyaret edilen her ülkeden giriş ve çıkış tastiğinin doğru alınması gerekmektedir.

6)Eğer mallar tahrik ve kaybolma ya da çalınma sebebiyle yurda geri giriş yapmaz ise dâhile kapsamında bulunan mallarda geri getirilir.

7)ATA Karnesinin kendisinin kaybolması durumunda karne sahibi derhal polisi veya gümrüğü haberdar etmek zorundadır.

8 )ATA Karnesi süresi bittiğinde alındığı odaya geri iade edilmesi mecburidir.

ATA KARNESİN DE KULLANILMAYAN EŞYALAR:

Bitkiler, temizlik malzemeleri, gıda maddeleri, broşür gibi eşya ve hediye edilen, atılan, bozulan veya dış ülkelerde kullanılan tüketim malzemeleri ATA Karnesi kapsamında değildirler.

ATA KARNESİ VEREN ODALAR:

-Ankara Ticaret Odası

-Adana…

-Gaziantep…

-İstanbul…

-İzmir…

-Antalya Ticaret ve Sanayi Odası

-Bursa…

-Mersin…

-Trabzon…

ANTREPO ve TÜRLERİ

ANTREPO

Antrepo gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yerlere denir. Ayrıca antrepolar eşyanın gümrük mevzuatı düzenlenen şekilde konulması halinde süresiz kalabildiği ve kaldığı süre içinde ödenmesi gereken vergilerin ödenmediği bir gümrük rejimidir. Diğer bir ifadeyle İthalatçı bu rejim sayesinde 3. Bir ülkeden satın aldığı malları fiili olarak ithal etmesine karşın resmi olarak ithal etmemiş kabul edilmektedir. Buda ona ithalat vergisi, resim ve harç gibi vb. masrafları erteleme imkânı sağlar.

ANTREPO ÇEŞİTLERİ

1)GENEL ANTREPOLAR:Eşyanın konulması için herkes tarafından kullanılabilen gümrük antrepolarıdır. Genel Antrepolar A,B,F tipi olmak üzere kendi arasında 3’e ayrılır.

A TİPİ ANTREPO:

İşletmecisinin stok kayıtlarını tuttuğu ve antrepoya eşya ya da herhangi bir eksiklik olması halinde gümrük vergileri ödemekten sorumlu olduğu genel antrepo tipidir.

B TİPİ ANTREPO:

Antrepoya konulan eşyadan kullanıcısının sorumlu olduğu antrepo beyanının kullanıcının verdiği genel antrepo tipidir. Antrepo işletmecisinin sorumluluğu sınırlıdır. Antrepo işletmecisi sadece antrepo kiralar. Stok kayıtları tutulmadığından beyanname ve belgeler gümrük kontrolüne tabiidir.

F TİPİ ANTREPO:

Gümrük idarelerince işletilen genel antrepo tipidir.  

2)ÖZEL ANTREPOLAR: Sadece antrepo işletmecisine ait eşyanın konulabildiği özel antreposudur. C,D,E tipi olmak üzere 3’e ayrılır.

C TİPİ ANTREPO:

İşleticisi ve kullanıcısı aynı kişi olan ve antrepodan alınan eşyadan bu kişinin sorumlu olduğu özel antrepo tipidir.

D TİPİ ANTREPO:

İşleticisi ve kullanıcısı aynı kişi olan antrepo tipidir. Eşyanın antrepodan alındığı tarihteki kıymet miktarı dikkate alınarak vergiler hesaplandığından buralara konulan eşya basitleştirilmiş usul ile serbest dolaşıma sokulabilir.  

E TİPİ ANTREPO:

İşleticisi ve kullanıcısının aynı kişi olduğu, izin hak sahibinin depolama yerinin antrepo olarak gösterdiği antrepo tipidir.  

NOT: Antrepo açma ve işletme izni yalnızca Türkiye de yerleşik kişilere verilir. Antrepo açma iznini kamu kuruluşları, belediyeler, gerçek ve tüzel kişiler alabilir. (Akaryakıt Antreposu hariç) Açılış iznini vermeye gümrük ve muhafaza başmüdürlüğü, genel antrepo açılış izinlerini vermeye gümrük müsteşarlığı (Gümrükler genel müdürlüğü yetkilidir.) 

ANTREPO SAHİBİNİN GÜMRÜĞE KARŞI SORUMLULUĞU

Antrepoyu açan gerçek veya tüzel kişiler, antrepoya alınan eşyanın girerken gümrük idaresine tespit edilen miktarı üzerinden bu tespit yapılmamışsa konşimento, fatura veya menşei şahadetnamesi gibi kanuni belgelerinde yazılı miktarları üzerinden gümrük idaresine karşı mali bakımdan sorumludur. Antrepo işleticileri ve kullanıcıları eşyanın iyi bir şekilde muhafızını sağlamak ve belirtilen şartlara uymak zorundadır. Eşyanın belgelere göre eksiklik veya değişiklik ortya çıkması halinde bunlara gümrük vergilerinin ve cezalarının tazminat olarak ödenmesini içerir. Ancak;

-Eşyanın tabiatında doğan kayıp ve fileler

-Gümrük gözetiminde antrepoda yapılan işleme faaliyeti sonucu ortaya çıkan eksiklikler

-İşletici ve kullanıcıların kusur ve hatalarından meydana gelmediği gümrük idaresinin ispat edilen telef, kayıp, çalınma vb. nedenlerle meydana gelen eksiklikler için herhangi bir sorumluluk söz konusu olamaz ve eşyalar için gümrük vergileri, yukarıda belirtilen nedenler dışında kalan eksiklikler kesinlikle kabul edilemez. Bunların vergi ve cezalarının toplamından oluşan tutar işletici veya kullanıcıya tazmin ettirilir.

ANTREPO İŞLETİCİLERİNİN UYMASI GEREKEN KURALLAR

1)Antrepo tesisat ve inşaatında sonradan meydana gelecek arızaları tamir etmeye gümrük haklarının emniyetle korunması ve hizmetlerin çabuk yapılması bakımından müsteşarlıkça zamanla gerekli görülen tesis ve değişiklikleri yapmaya ve ileri tekniğin meydana getirdiği aletleri ve cihazları sağlamaya izin alınmadıkça var olan tesisleri hiçbir suretle değiştirmemeye genişletmemeye veya azaltmamaya

2)Antrepo içinde gümrük işlemleri, antrepo dışında gümrük denetlemesi ve gözetimi ile görevli gümrük muhafaza memurları için çalışma büroları ve gözetleme kulübeleri yaparak bunların aydınlatma, ısıtma, kırtasiye, telefon ve görevle ilgili diğer ihtiyaçlarını sağlamaya  

3)Doğrudan doğruya özel veya genel antrepo ile ilgili gümrük işlemlerini yerine getirmek üzere kurulan gümrük veya gümrük muhafaza idarelerinde görevli memurların devlet tarafından belirlenen maaş, fazla çalışma ücreti ve diğer tahsilât tutarlarını ilgili gümrük veznesine ve saymanlığın buradaki hesabına aydan aya peşinen yatırmaya ve buralara kadar gidip gelme taşıt masraflarını ödemeye veya emirlerine bir araç sağlamaya, antrepolar şehir merkezine uzakta bulunduğu takdirde lojman sağlamaya veya antreponun bulunduğu yerde lojman varsa vermeye

4)Antrepo işleticilerinin buralarda görevlendirilmesini istedikleri gümrük veya gümrük muhafaza memurlarına ödenecek olan ve miktarı müsteşarlıkça belirlenecek fazla çalışma ücretini ve yolluklarını peşin olarak gümrük veznesine veya saymanlığın banka hesabına yatırmaya posta idareleri buralarda yapılacak gümrük işlemleri ve denetimi dolayısıyla gümrük memurlarına ödenecek olan ve müsteşarlıkça belirlenen ücretleri vezne veya hesaplara yatırmaya

5)Tutacakları giriş-çıkış kayıt ve muhasebe işlemlerini yönetmelikte ara hatları belirtildiği üzere gümrük denetlemesini sağlayacak şekil ve usullere uygun suretle yönetmeye

6)Antrepoyu ilerde müsteşarlık izniyle kısmen veya tamamen kapatmak istedikleri takdirde mevcut malları her türlü masraf kendilerine ait olmak üzere müsteşarlık gösterilecek diğer antrepoya taşımaya aksi halde bunların ithaline yabancı ülke ihracına veya transit suretle antrepolardan tamamen çıkarılıncaya kadar sorumluluk ve tahatütlerinin devamı ettiğini kabul etmeye

7)Müsteşarlık veya yardımcı gümrük idaresi tarafından yapılacak gerekli diğer tavsiye ve istekleri yerine getirmeye mecburdurlar.

HAZIRLAYAN: HALİT CAN DÜNDAR

ÖĞRETMEN: SERKAN POALAT